هاوردەکردن بۆ تورکیا، لە سەرەتاوە تا کۆتایی

تێڕوانینی گشتی

تورکیا لە چوارڕێیانی ئەورووپا و ئاسیا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەڵکەوتووە، ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە کارامەترین ناوەندەکانی دابینکردن و بەڵاوکردنەوە لە ناوچەکەدا.

جا ئامێر لە یەکێتیی ئەورووپاوە بهێنیت، یان کەرەستەی خاو لە ئاسیاوە، یان کاڵای ئامادە بۆ فرۆشتنەوە لە عێراق و هەرێمی کوردستان، سەرکەوتنی هاوردە بەندە بە سێ شت: پۆلێنکردنی دروستی تەعریفە، بەڵگەنامەی تەواو و هاوتا، و ستراتیژیی مەخلەسکردنێک کە پێش گواستنەوەی کاڵا هەڵبژێردرێت — نەک دوای گەیشتن بە سنوور.

بە هۆی یەکێتیی گومرگیی یەکێتیی ئەورووپا و تورکیاوە، زۆربەی کاڵا پیشەسازییەکانی خاوەن ڕەچەڵەکی ئەورووپی بەبێ ڕەسمی گومرگی دەچنە تورکیاوە کاتێک بڕوانامەی جوڵەی A.TR ی دروستیان پێیە. ئەرکی ئێمە پلانی هەموو گەشتەکەیە لە دەوری ئەم سوودانە: کاڵاکەت پۆلێن دەکەین، مۆڵەت و بڕوانامە پێویستەکان پشتڕاست دەکەینەوە، گواستنەوە ڕێکدەخەین، و ڕاپۆرتی گومرگی لە ڕێی مەخلەسکارێکی مۆڵەتپێدراوەوە پێشکەش دەکەین.

کێ دەتوانێت هاوردەی تورکیا بکات

بەپێی سیستەمی هاوردەی تورکی، هەر کەسێکی سروشتی یان یاسایی کە ژمارەی باجیی تورکیی هەبێت (Vergi Numarası) دەتوانێت هاوردە بکات. بۆ زۆربەی بزنسە بیانییەکان، ئەمە واتە سەرەتا کۆمپانیا یان لقێکی خۆماڵی دامەزراندن، تاکو هەموو مامەڵەیەکی گومرگی بە ناسنامەیەکی باجیی دروست ببەسترێتەوە.

لە کردەوەدا، ڕاپۆرتی گومرگی بە شێوەی ئەلیکترۆنی و لەلایەن مەخلەسکارێکی گومرگیی مۆڵەتپێدراوەوە (Gümrük Müşaviri) لە جیاتی هاوردەکار پێشکەش دەکرێت. ئێمە ڕاستەوخۆ لەگەڵ مەخلەسکارانی هەردوو لای سنوور ڕێک دەکەوین، بۆیە تۆ لەگەڵ یەک خاڵی پەیوەندی مامەڵە دەکەیت نەک زنجیرەیەک لە ناوبژیوان.

پرۆسەی هاوردە، هەنگاو بە هەنگاو

1. ١ · کاڵا پۆلێن بکە (کۆدی HS / GTİP)

   هەر بەرهەمێک کۆدی تەعریفەی هەیە کە ڕێژەی ڕەسم و باج و مۆڵەتەکان دیاری دەکات. کۆدی ١٢ ژمارەیی GTİP پێش هەر گواستنەوەیەک پشتڕاست دەکەینەوە — یەک ژمارەی هەڵە دەتوانێت بارەکە لە گومرگ ڕابگرێت.

2. ٢ · مۆڵەت و ستانداردەکان و TAREKS بپشکنە

   پشکنین دەکەین ئایا کاڵاکە پێویستی بە بڕوانامەی چاودێری، تەندروستی یان ڕووەکی، گونجانی CE، یان پشکنینی مەترسی-بنەمای TAREKS هەیە — و پێش گەیشتن دابینیان دەکەین.

3. ٣ · دابینکەر و ئینکۆتێرمز و گرێبەست

   یارمەتیت دەدەین ڕێسای دروستی ئینکۆتێرمز ٢٠٢٠ دیاری بکەیت (EXW، FOB، CIF، DAP…) تاکو بەرپرسیارێتی و مەترسی ڕوون بێت و فاکتووری بازرگانی لەگەڵ مەرجە ڕێککەوتووەکان بگونجێت.

4. ٤ · پشکنینی پێش گواستنەوە

   لەو شوێنەی پارێزەرتە — یان لەو شوێنەی بازاڕی مەبەست داوای دەکات — پشکنینێکی سەربەخۆ (بڕ، کوالیتی، بارکردن) پێش دەرچوونی کاڵا لە ڕەچەڵەک ڕێک دەخەین.

5. ٥ · حیجازی بارهەڵگرتن و بیمە

   وشکانی، دەریایی، ئاسمانی یان تێکەڵ — ڕێگایەک حیجاز دەکەین کە لەگەڵ بودجە و کاتی تۆ بگونجێت و بیمەی کاڵا بۆ هەموو گەشتەکە ڕێک دەخەین.

6. ٦ · گەیشتن و ڕاگەیاندنی کۆی

   ڕاگەیاندنی کۆی پێشکەش دەکرێت و کاڵا پیشانی گومرگ دەدرێت، دەچێتە کۆگای کاتی تاکو ڕێسایەکی گومرگیی پەسەندکراو دیاری دەکرێت.

7. ٧ · ڕاپۆرتی گومرگی (Beyanname)

   مەخلەسکار ڕاپۆرتەکە لە ڕێی سیستەمی BİLGE پێشکەش دەکات. بارەکە بۆ هێڵی سوور، زەرد یان سەوز ئاراستە دەکرێت — پشکنینی فیزیکی، پشکنینی بەڵگەنامە، یان دەرکردنی ڕاستەوخۆ.

8. ٨ · پارەدانی ڕەسم و دەرکردن بۆ سووڕانەوەی ئازاد

   دوای دانەوەی ڕەسم و باجی بەهای زیادکراو و هەر باجێکی تایبەت، کاڵا بۆ سووڕانەوەی ئازاد دەردەکرێت و دەگەیەنرێتە کۆگا یان مەبەستی داهاتووت.

بەڵگەنامە پێویستەکان

فایلی وردی بەندە بە جۆری بەرهەم و ڕەچەڵەک، بەڵام فایلێکی هاوردەی ئاسایی ئەمانە لەخۆ دەگرێت:

ڕەسم و باجی بەهای زیادکراو و باجەکان

بەگشتی سێ بار لە کاتی هاوردەدا جێبەجێ دەکرێن، هەموویان لە کۆدی HS و بەهای گومرگییەوە دەخەمڵێنرێن:

ڕێساگە تایبەتەکانی هاوردە کە دەتوانن پارەت بۆ بپارێزن

ئەگەر کاڵا دووبارە هەناردە، بەرهەم، یان کۆگا دەکەیت، لەوانەیە پێویست نەبێت ڕەسمی تەواو پێشوەخت بدەیت. یارمەتیت دەدەین ڕێسای دروست بەکاربهێنیت:

• پرۆسەکردنی ناوخۆیی (Dahilde İşleme): کەرەستەی خاو یان پارچەکان بە ڕاگرتنی ڕەسم هاوردە بکە، پرۆسەیان بکە، و بەرهەمی کۆتایی هەناردە بکە — ڕەسم تەنها بۆ ئەو کاڵایە دەبێت کە لە تورکیا دەمێنێتەوە.
• ناوچە ئازادەکان: کاڵا لە ناوچەیەکی ئازادی تورکی بە سوودی گومرگی و باجی کۆگا، کۆکردنەوە یان پرۆسەی سووک بکە؛ نایاب بۆ بەڵاوکردنەوەی ناوچەیی.
• هاوردەی کاتی: کاڵای پێشانگا، قاڵب یان ئامێر بۆ ماوەیەکی سنووردار بە بێبەشکردن لە ڕەسمی هاوردە بهێنە، زۆرجار بە کارنێی ATA.
• کۆگای گومرگی: کاڵا لەژێر چاودێریی گومرگ ڕابگرە و ڕەسم و باج هەتا دەرکردنی ڕاستەقینە بۆ بازاڕ دوابخە.

دەکرێت و ناکرێتەکانی هاوردە

هەڵە باوەکان کە یارمەتیت دەدەین لێیان دووربکەویتەوە