ئینکۆتێرمز ٢٠٢٠
ئینکۆتێرمز ڕێسا نێودەوڵەتییەکانن کە دیاری دەکەن کێ هەر بەشێک لە بارەکە ڕێک دەخات و پارەی دەدات، و مەترسی بەتەواوی لەکوێ لە فرۆشیارەوە بۆ کڕیار دەگوازرێتەوە. هەڵبژاردنی هەڵە یەکێکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی ناکۆکیی بازرگانی. باوترینەکان:
| زاراوە | واتا | گواستنەوەی مەترسی |
|---|---|---|
| EXW | گەیاندن لە شوێنی کار — کڕیار لە شوێنی فرۆشیارەوە وەریدەگرێت و پاشان هەموو شتێک لەسەر ئەوە. | لە دەرگای فرۆشیار |
| FOB | گەیاندن لەسەر عەرشە — فرۆشیار هەناردە مەخلەس دەکات و لەسەر گەمی بار دەکات. | لەسەر عەرشە لە بەندەری بارکردن |
| CIF | تێچوو، بیمە و بارهەڵگرتن — فرۆشیار بارهەڵگرتن و بیمە هەتا بەندەری مەبەست دەدات. | لەسەر عەرشە لە بەندەری بارکردن |
| DAP | گەیاندن لە شوێن — فرۆشیار هەتا مەبەستی ڕێککەوتوو دەگەیەنێت، ڕەسمی هاوردە لەسەر کڕیار. | لە مەبەستی ناودراو |
| DDP | گەیاندن بە ڕەسمی دراو — فرۆشیار مەخلەسکراو و بە هەموو ڕەسمە دراوەکان دەگەیەنێت. | لە مەبەستی ناودراو |
تەڵەیەکی باو: کڕینی EXW لە کاتێکدا ناتوانیت بە یاسایی مەخلەسی هەناردە لە وڵاتی ڕەچەڵەک بکەیت. بۆ زۆربەی کڕیارانی سەرووسنوور، FOB یان CIF بۆ داواکاریی یەکەم سەلامەترە.
کاڵا قەدەغە و سنوورداریکراوەکان
هەندێک کاڵا پێش پەڕینەوەی سنوور پێویستیان بە مۆڵەت، بڕوانامە یان دەسەڵاتێکی تایبەتە؛ هەندێکی تر هەرگیز ناجوڵێنرێن. پێش کڕین یان فرۆشتن، کۆدی تەعریفە لەگەڵ سنوورداریی ئێستادا دەپشکنین. پۆلە باوەکان کە زۆرجار پێویستیان بە مەخلەسی زیادەیە:
- خۆراک و بەرهەمە ڕووەکی و ئاژەڵییەکان — بڕوانامەی تەندروستی و ڕووەکی.
- دەرمان و کۆزمەتیک و بەرهەمە تەندروستییەکان — پەسەندی وەزارەتەکان.
- کیمیایی، پیل، پاشماوە و کەرەستە ژینگە-هەستیارەکان — مۆڵەتی تایبەت.
- ئامێر، ئەلیکترۆنیک، یاری و کەلوپەلی پاراستنی کەسی — گونجانی CE و پشکنینی مەترسیی TAREKS.
- چەک، کەرەستە مەترسیدارەکان و کاڵا دووئاراستەکان — سنووردار بە لایەنە مۆڵەتپێدراوەکان.
ڕێسای سەلامەت: تا کۆد نەپشکنراوە هیچ شتێک بە بێسنوور دامەنێ. پشتڕاستکردنەوەی مۆڵەت پێش گواستنەوە زۆر هەرزانترە لە ڕەتکردنەوەی کاڵا لە سنوور.
ڕێساکانی پاکەتکردن و لەیبڵکردن
پاکەتی داری (ISPM-15)
پاڵێت و سندووق و پارچە داری قایمکراوی دروستکراو لە داری تۆخ دەبێت بەپێی ستانداردی نێودەوڵەتیی ISPM-15 گەرمی-چارەسەرکراو یان دووکەڵدراو و بەگوێرەی ئەوە مۆرکراو بن. زۆر بازاڕی ناوچەکە ئەمە بە توندی جێبەجێ دەکەن — داری چارەسەرنەکراو دەتوانێت باری تەواو بگەڕێنێتەوە.
لەیبڵ و زمان
چەند بازاڕێک لەیبڵی بەرهەم بە زمانی خۆماڵی دەخوازن. بۆ مەبەستە عەرەبی-زمانەکان، لەیبڵی دووزمانی (و زۆرجار عەرەبی) چاوەڕوان دەکرێت و هەندێک وڵات ڕێسای تایبەتیان بۆ پاکەتکردن و نیشانەکان هەیە. ئەمە پێش پاکەتکردن دروستکردن، لە لەیبڵکردنەوەی پرخەرجی سنوور دەپارێزێت.
سزا و ئاگاداریی پارەدان
پارەدانە سەرووسنوورەکان لەم ناوچەیەدا پێویستیان بە پلانە. کرەدی مەکتووب باوە — و لە هەندێک بازاڕدا وەک عێراق بەکردەوە چاوەڕوان دەکرێت — چونکە هەردوو لایەن دەپارێزێت: بانک تەنها لە بەرامبەر بەڵگەنامەی گونجاو پارە دەدات.
بازرگانیی پەیوەست بە ئێران شایانی ئاگاداریی تایبەتە: ڕێگاکانی بانکی و پارەدان لەوانەیە سنووردار بن و هەندێک بانک لە ئەنجامدانی هەندێک مامەڵە دەست هەڵدەگرن. یارمەتیت دەدەین وێنەی پارەدان و گونجاندن زوو پشتڕاست بکەیت، تاکو مامەڵەیەک پێش ئەوەی بکرێت جێبەجێ بکرێت نەبەسترێت.
سزا و ناکۆکییەکان
ڕاگەیاندنی هەڵە و نەبوونی بەڵگەنامە و بەهاکەمکردنەوە و پۆلێنی هەڵە سزای کارگێڕییان هەیە کە لەگەڵ ئەو ڕەسمەی لە مەترسیدایە دەگونجێن و حاڵەتە جدییەکان دەتوانن ببنە کێشەی تاوانباریی قاچاخ. ئەگەر لەگەڵ بڕیارێکی گومرگی ناکۆک بیت ماوەیەکی کورتی ناڕەزایی — بەگشتی ١٥ ڕۆژ — هەیە، پاشان کێشەکە دەچێتە دادگای باجی. ناوکەکەی: لە یەکەم جاردا دروست ڕابگەیەنە.
ڕێسا زێڕینەکان: دەکرێت و ناکرێت
بکە
- کۆدی HS/GTİP و تێچووی گەیشتن پێش پابەندبوون پشتڕاست بکەوە.
- هەر جارێک بەهای مامەڵەی ڕاستەقینە ڕابگەیەنە.
- هەموو بەڵگەنامەکان بە تەواوی لەگەڵ یەکتر هاوتا بگرە.
- بڕوانامە و مۆڵەتەکان پێش گواستنەوەی کاڵا دابین بکە.
- ئینکۆتێرمز و مەرجی پارەدان پێشوەخت بە نووسراوی ڕێک بخە.
- داری ISPM-15 و لەیبڵی گونجاو بۆ بازاڕ بەکاربهێنە.
مەکە
- بەها کەم مەکەرەوە — سزاکان زۆر زیاترن لە ڕەسمی پاشەکەوتکراو.
- کۆدی تەعریفە مەخەمڵێنە یان کۆدێکی پەیوەندیدارنەبوو دووبارە بەکارمەهێنە.
- کاڵا ڕێکخراوەکان بەبێ بڕوانامەی پێویست مەگوازەوە.
- ئینکۆتێرمزێک قبووڵ مەکە کە ناتوانیت بەکردەوە جێبەجێی بکەیت.
- پێش پشتڕاستکردنەوەی ڕێگای پارەدان مامەڵە مەگرەوە.
- وا دامەنێ ڕێسا و کۆدەکانی ساڵی ڕابردوو هێشتا کاردەکەن.
وشەنامە — باشە بیزانیت
HS / GTİP
کۆدی تەعریفە کە بەرهەم پۆلێن دەکات و ڕەسم و مۆڵەتەکانی دیاری دەکات؛ GTİP وەشانی ١٢ ژمارەیی تورکیایە.
A.TR
بڕوانامەی جوڵە بۆ بازرگانیی پیشەسازی بە سفر ڕەسم لەنێوان تورکیا و یەکێتیی ئەورووپا لەژێر یەکێتیی گومرگی.
EUR.1
بڕوانامەی ڕەچەڵەکی تەرجیحی بۆ کاڵا کشتوکاڵی/پۆڵاییەکان و هاوبەشانی بازرگانیی ئازاد.
Beyanname
ڕاپۆرتی گومرگی — ڕاگەیاندنی یاساییی کاڵا و ڕەچەڵەک و بەها.
BİLGE
سیستەمی گومرگیی ئەلیکترۆنیی تورکیا کە ڕاپۆرتەکانی پێدا پێشکەش دەکرێن.
Gümrük Müşaviri
مەخلەسکارێکی گومرگیی مۆڵەتپێدراو کە ڕاپۆرتەکان لە جیاتی تۆ ئامادە و پێشکەش دەکات.
TAREKS
سیستەمی چاودێریی مەترسی-بنەما بۆ پشکنینی سەلامەتی و کوالیتیی زۆر بەرهەم.
KDV / ÖTV
KDV باجی بەهای زیادکراوی تورکییە؛ ÖTV باجی خەرجی تایبەتە لەسەر پۆلەکانی وەک سووتەمەنی و ئۆتۆمبێل و جگەرە.
YYS / OKS
دۆخەکانی کارگێڕی مۆڵەتپێدراو کە پڕۆسیجەری گومرگیی سادەتر و خێراتر دەدەن.
TIR / CMR
کارنێی TIR و CMR بەڵگەنامەی ترانزیت و گواستنەوەی وشکانین بۆ گواستنەوەی نێودەوڵەتیی وشکانی.
L/C
کرەدی مەکتووب — گەرەنتیی بانکی کە لە بەرامبەر بەڵگەنامەی گونجاو بۆ فرۆشیار پارە دەدات.
IPR
پرۆسەکردنی ناوخۆیی — هاوردەی کەرەستە بە ڕاگرتنی ڕەسم، پرۆسەکردن و هەناردەکردنەوە.
دڵنیا نیت چ ڕێسایەک بۆ بارەکەت جێبەجێ دەبێت؟
بەرهەم و ڕێگا بنێرە — بە تەواوی پێت دەڵێین چ بەڵگەنامە و مۆڵەت و مەرجێکت پێویستە.