تێڕوانینی گشتی
تورکیا هێزێکی بەرهەمهێنانە کە یەکێتیی گومرگیی لەگەڵ یەکێتیی ئەورووپا و ڕێککەوتنی بازرگانیی ئازادی لەگەڵ زیاتر لە بیست بازاڕ هەیە — سوودێکی هەناردەیی دەگمەن.
بۆ هەناردەکارێک، ئەم سوودە تەنها کاتێک بەرهەم دەدات کە بەڵگەنامەکان دروست بن. بڕوانامەی ڕەچەڵەکی هەڵە، فۆرمێکی بێ واژۆ، یان ئینکۆتێرمزێک کە کڕیار چاوەڕێی نەبووە، دەتوانێت کاڵا لە سنوور ڕابگرێت یان قازانج بە ڕەسمی چاوەڕوانکراونەکراو بسڕێتەوە. فایلی هەناردە بە تەواوی ئامادە دەکەین، پەسەندکردنی ژوور وەردەگرین، و ڕاپۆرتی هەناردە لە ڕێی مەخلەسکارێکی مۆڵەتپێدراوەوە پێشکەش دەکەین.
لەوێوە گواستنەوەی فیزیکی — وشکانی، دەریایی، ئاسمانی یان تێکەڵ — و پڕۆسیجەرەکانی ترانزیت لە هەر کۆریدۆرێکدا بەڕێوە دەبەین، تاکو گەیاندنێکی بەڵگەنامەیی کە کڕیار و بانکەکەی قبووڵی بکەن.
پرۆسەی هەناردە، هەنگاو بە هەنگاو
١ · گرێبەست و ئینکۆتێرمز
مەرجی گەیاندن (FOB، CFR، CIF، DAP، DDP…) و شێوازی پارەدان ڕێک دەخەین تاکو بەرپرسیارێتی و تێچوو و مەترسی لە سەرەتاوە ڕوون بێت.
٢ · ئامادەکردنی فاکتوور و لیستی پاکەتکردن
فاکتووری بازرگانیی دووزمانی و لیستی پاکەتکردنی ورد بە کۆدی HS و بەها و نیشانە دروستەکان دەڕازێنرێتەوە — بڕبڕەی پشتی هەموو فایلەکە.
٣ · بەڵگەنامەی ڕەچەڵەک و جوڵە
بڕوانامەی ڕەچەڵەک و بڕوانامەی جوڵەی دروست — A.TR، EUR.1 یان Form A — وەردەگرین و لە ژووری بازرگانی پەسەند و مۆر دەکەین.
٤ · ڕاپۆرتی هەناردە (Beyanname)
مەخلەسکار ڕاپۆرتی هەناردە لە ڕێی سیستەمی BİLGE پێشکەش دەکات و مۆڵەتی هەناردە کە لەگەڵ ڕاپۆرتەکە دەردەچێت وەردەگرێت.
٥ · پشکنینی گومرگ و بارکردن
گومرگ ڕاپۆرتەکە پشتڕاست دەکاتەوە و لە کاتی پێویستدا کاڵا پێش مۆرکردن و بارکردن بۆ گواستنەوە دەپشکنێت.
٦ · بەڵگەنامەکانی ترانزیت
بەپێی ڕێگا، ڕاگەیاندنی ترانزیتی T1، کارنێی TIR و بارنامەی CMR دەردەکەین تاکو کامیۆن لەژێر چاودێریی گومرگ بجوڵێت.
٧ · پەڕینەوەی سنوور
پەڕینەوە لە دەروازەی پەیوەندیدار بەڕێوە دەبەین — کاپیکوله بۆ ئەورووپا، خابور بۆ عێراق، گوربولاق یان کاپیکۆی بۆ ئێران — و لەگەڵ مەخلەسکاری وەرگر ڕێک دەکەوین.
٨ · گەیاندن و بەڵگە
کاڵا دەگەیەنرێت و بەڵگەی گەیاندنی واژۆکراو و بەڵگەنامەکان دەگەڕێنەوە — ئامادە بۆ بانکی کڕیار ئەگەر پارەدان بە کرەدی مەکتووبی بێت.
بەڵگەنامە پێویستەکان
فاکتووری بازرگانی (Fatura)
دووزمانی، بە کۆدی HS، نرخی یەکە، کۆ، ئینکۆتێرمز و مەرجی پارەدان.
لیستی پاکەتکردن
وردەکاری کارتۆن و پاڵێت، ڕەھەندەکان، کێشی گشتی/ڕووت و نیشانەکانی گواستنەوە.
ڕاپۆرتی هەناردە
ڕاپۆرتی گومرگی (Gümrük Beyannamesi) کە مەخلەسکار لە ڕێی BİLGE پێشکەشی دەکات.
بڕوانامەی ڕەچەڵەک
بڕوانامەی ڕەچەڵەک (Menşe Şahadetnamesi) کە لەلایەن ژووری بازرگانیی تورکیوە دەردەچێت.
A.TR / EUR.1 / Form A
بڕوانامەی جوڵە یان تەرجیح کە ڕەسمی کەمکراوە یان سفر لە مەبەستدا دەکاتەوە.
CMR · بارنامە · AWB
بارنامەی وشکانی، دەریایی یان ئاسمانی لە هەڵگرەوە.
T1 · کارنێی TIR
بەڵگەنامەکانی ترانزیت کە کاڵا بە ڕاگرتنی ڕەسم بەناو سنوورەکاندا دەگوازنەوە.
بڕوانامەی بیمە
بەپێی CIF/CIP پێویستە و بۆ هەر بارێکی بەنرخ پێشنیار دەکرێت.
چ بڕوانامەیەکی ڕەچەڵەکت پێویستە؟
هەڵبژاردنی بڕوانامەی دروست ئەو شتەیە کە ڕێککەوتنە بازرگانییەکانی تورکیا دەکاتە پاشەکەوتی ڕاستەقینە بۆ کڕیارەکەت:
- بڕوانامەی جوڵەی A.TR: بۆ کاڵا پیشەسازییەکان لە سووڕانەوەی ئازاد لەنێوان تورکیا و یەکێتیی ئەورووپا لەژێر یەکێتیی گومرگی — زۆرجار سفر ڕەسم. زۆربەی بەرهەمە کشتوکاڵییەکان، خەڵووز یان پۆڵا ناگرێتەوە.
- بڕوانامەی جوڵەی EUR.1: بۆ کاڵا خاوەن ڕەچەڵەکی تەرجیحیی تورکی، بە بەرهەمە کشتوکاڵی و پۆڵاییەکانەوە، و بۆ هاوبەشانی بازرگانیی ئازاد وەک بەریتانیا و وڵاتانی EFTA و کۆریای باشوور.
- Form A (GSP): بڕوانامەی ڕەچەڵەکی تەرجیحی کە بۆ هەندێک بازاڕ بەکاردێت کە تەرجیحی تەعریفەی وڵاتانی گەشەسەندوو دەدەن.
- بڕوانامەی ڕەچەڵەک: بەڵگەی ڕەچەڵەکی ناتەرجیحی کە زۆر لە کڕیارانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کەنداو داوای دەکەن و زۆرجار ناو کرەدی مەکتووبدا داوا دەکرێت.
مۆری ژوور کات دەبات — بەلایەنی کەمەوە ٤٨ کاتژمێر پلان دابنێ و هەرگیز مەهێڵە کاڵا پێش واژۆ و پەسەندکردنی A.TR یان EUR.1 دەربچێت.
بازاڕ و کۆریدۆرەکانی خزمەتیان پێدەکەین
| مەبەست | دەروازەی سەرەکی | شتی گرنگ |
|---|---|---|
| یەکێتیی ئەورووپا | کاپیکوله · Ro-Ro | A.TR بۆ کاڵا پیشەسازییەکان؛ نوێکردنەوەی کۆدی CN 2026 و پۆلێنی دروست. |
| عێراق و هەرێمی کوردستان | خابور / ئیبراهیم خەلیل | کرەدی مەکتووب باوە؛ پشکنینی پێش گواستنەوە و لەیبڵی عەرەبی. |
| ئێران | گوربولاق / کاپیکۆی | ڕێگاکانی پارەدان بە وردی پلان دابنێ؛ بانک و هەر سنووردارییەک زوو پشتڕاست بکەوە. |
| کەنداو (GCC) | دەریایی / Ro-Ro | پلانی گونجاندن و پێداویستی بڕوانامەی ڕەچەڵەک بۆ هەر وڵاتێک. |
پاکەتی داری بەرەو ناوچەکە دەبێت بەپێی ستانداردی ISPM-15 گەرمی-چارەسەرکراو یان دووکەڵدراو بێت. ئەم ڕێسا تایبەتانەی بازاڕ پێش پاکەتکردن ئاگادارت دەکەینەوە، نەک دوای گەڕاندنەوەی کامیۆن.
پارەدان و مەترسی
چۆنیەتی وەرگرتنی پارەکەت بەشێکە لە پلانی لۆجیستیک. ئەو سێ ڕێگایەی زۆرترین کاریان لەگەڵ دەکەین:
- کرەدی مەکتووب (L/C): سەلامەتترین هەڵبژاردە و زۆرجار چاوەڕوانکراو — یان پێویست — بۆ عێراق و بازاڕە ناوچەییەکانی تر. بانک تەنها لە بەرامبەر بەڵگەنامەی گونجاو پارە دەدات، بۆیە وردیی بەڵگەنامە هەموو شتێکە.
- کۆکردنەوەی بەڵگەنامەیی: بەڵگەنامەکان لە ڕێی بانکەکانەوە لە بەرامبەر پارەدان یان قبووڵکردن ئازاد دەکرێن؛ نەرمترە لە کرەدی مەکتووب بەڵام سەلامەتی کەمترە.
- پێشپارەدان / حیسابی کراوە: لەگەڵ هاوبەشە متمانەپێکراو و دێرینەکان بەکاردێت کە پەیوەندیی بازرگانی مەترسییەکە هەڵدەگرێت.
دەکرێت و ناکرێتەکانی هەناردە
بکە
- A.TR / EUR.1 پێش جوڵانی کاڵا پەسەند و واژۆ بکە.
- هەر خانەیەک لە فاکتوور و لیستی پاکەتکردن و بڕوانامەکاندا هاوتا بکە.
- لەو شوێنەی بازاڕ داوای دەکات بە زمانی کڕیار لەیبڵ بکە.
- وردیی بەڵگەنامەی کرەدی مەکتووب لە ڕۆژی یەکەمەوە بخە ناو کاتبەندی.
- ڕێسای گونجاندن و پشکنینی مەبەست زوو پشتڕاست بکەوە.
مەکە
- بە بڕوانامەی جوڵەی بێواژۆ یان ونبوو مەگوازەوە.
- ئینکۆتێرمزێک هەڵمەبژێرە کە کڕیار نەتوانێت بەکردەوە جێبەجێی بکات.
- ڕێساکانی پاکەتی داری ISPM-15 ی ناوچەکە پشتگوێ مەخە.
- هەڵە بەڵگەنامەییەکان کە کرەدی مەکتووب ڕەت دەکەنەوە بەجێمەهێڵە.
- وا دامەنێ کۆدی HS و ڕێژەی ڕەسمی ساڵی ڕابردوو هێشتا کاردەکات.
ئامادەیت بۆ هەناردە لە تورکیاوە؟
بەرهەم و مەبەست و شێوازی پارەدان بڵێ — بەڵگەنامە و ڕێگا و تێچوو بۆ دەکێشین.