مۆڵەتی گومرگی لە تورکیا

تێڕوانینی گشتی

مەخلەسکردنی گومرگی پرۆسەی پەڕینەوەی یاساییی کاڵایە بەناو سنووردا — ڕاگەیاندن، پشکنین، باج و دەرکردن.

لە تورکیادا ئەم پرۆسەیە بەپێی یاسای گومرگ (یاسای ژمارە ٤٤٥٨) و ڕێنماییی جێبەجێکردنی ڕێکدەخرێت و لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی گومرگی وەزارەتی بازرگانییەوە بەڕێوە دەبرێت. ڕاپۆرتەکان بە شێوەی ئەلیکترۆنی لە ڕێی سیستەمی BİLGE پێشکەش دەکرێن و لە کردەوەدا مەخلەسکارێکی مۆڵەتپێدراو (Gümrük Müşaviri) لە جیاتی بازرگان ئامادە و پێشکەشیان دەکات.

مەخلەسکردنی باش بۆ خۆی کاغەزبازی نییە. پۆلێنی دروست و بەهایەکی ڕاستگۆ و فایلێکی تەواو ئەو شتانەن کە بارەکە لە ڕیزی پشکنین دوور دەگرن — و دواتر لە باجی دواکەوتوو و سزا دەتپارێزن.

مەخلەسکردنی گومرگی چی لەخۆ دەگرێت

• پشتڕاستکردنەوەی پۆلێنی تەعریفە (HS / GTİP) و ڕەسم و باج و هەر باجێکی تایبەتی جێبەجێکراو.
• دیاریکردنی بەهای گومرگی کە ئەم بارانە لەسەری دەخەمڵێنرێن.
• کۆکردنەوەی فایلی بەڵگەنامە — فاکتوور، لیستی پاکەتکردن، بەڵگەنامەکانی گواستنەوە و ڕەچەڵەک، مۆڵەت و بڕوانامەکان.
• پێشکەشکردنی ڕاپۆرت و وەڵامدانەوەی ئەو هێڵی پشکنینەی سیستەم دیاری دەکات.
• دانەوەی بارە خەمڵێنراوەکان و وەرگرتنی دەرکردنی کاڵا.

ڕاپۆرتی گومرگی (Beyanname)

ڕاپۆرتی گومرگی ڕاگەیاندنی یاساییی ئەوەیە کە چی هاوردە یان هەناردە دەکرێت، پۆلێن و ڕەچەڵەک و بەهاکەی. بە شێوەی ئەلیکترۆنی لە ڕێی BİLGE، سیستەمی زانیاریی گومرگی، پێشکەش دەکرێت و بنەمای خەمڵاندنی ڕەسم و باجە.

لەبەر ئەوەی ڕاپۆرت بارێکی یاساییی هەیە، وردی گرنگە: وردەکارییەکانی دەبێت لەگەڵ فاکتوور و بەڵگەی گواستنەوە و بڕوانامەکان بگونجێن. مەخلەسکارەکانمان ڕاپۆرت ئامادە دەکەن، لەگەڵ فایل هاوتای دەکەن و ئاڵوگۆڕ لەگەڵ گومرگ هەتا دەرکردنی کاڵا بەڕێوە دەبەن.

هێڵەکانی پشکنینی سوور و زەرد و سەوز

دوای پێشکەشکردنی ڕاپۆرت، سیستەم بۆ یەکێک لە سێ کەناڵ ئاراستەی دەکات. ئەوەی بۆ کامیان دەگەیت زۆر بەندە بە کوالیتی فایلەکەت و ڕەکۆردی گونجاندنت:

کۆدەکانی HS و بەهاخەمڵاندنی گومرگی

نزیکەی هەموو ئەنجامێکی گومرگی دوو شت دەیبات: پۆلێن و بەها.

پۆلێن بەرهەمەکەت کۆدێکی تەعریفە دەداتێ (HS بە جیهانی، GTİP لە تورکیا) کە ڕێژەی ڕەسم و مۆڵەتە جێبەجێکراوەکان جێگیر دەکات. کۆدی هەڵە واتە باجی هەڵە — و ئەگەر دواتر بدۆزرێتەوە، سزاش لەسەری.

بەهاخەمڵاندن زۆرجار بەهای مامەڵەیە — نرخی بەڕاستی دراو یان دراوی — کۆی تێچووی بارهەڵگرتن و بیمە هەتا سنووری تورکیا. ڕاگەیاندنی بەها کەمتر بۆ کەمکردنەوەی ڕەسم سەرپێچییە؛ ڕاگەیاندنی زیاتر بەفیڕۆدانی پارەیە. هەردووکیان لە یەکەم جاردا دروست دەکەین.

دۆخی بازرگانی متمانەپێکراو: YYS و OKS

بازرگانە گەورەکان دەتوانن بە شایستەبوون وەک کارگێڕی مۆڵەتپێدراو مەخلەسکردنی سادەکراو و خێراتر بەدەست بهێنن:

• YYS (کارگێڕی ئابووریی مۆڵەتپێدراو): پرۆگرامی AEO ی تورکیا، دوای پشکنینێک سادەکردنەوەی گومرگی و دانپیانانی سەلامەتیی زنجیرەی دابینکردن دەدات — بەنرخ لەو شوێنەی خێراییی مەخلەسکردن گرنگە.
• OKS (دۆخی کەسی پەسەندکراو): دۆخێکی نیشتمانی بە سنوورێکی نزمتر لە YYS، پڕۆسیجەری سادەکراو دەدات کە گونجاوە بۆ هاوردەکار و هەناردەکارە مامناوەندییەکان.

سزا و ناکۆکییەکان

سەرپێچییە گومرگییەکان — ڕاگەیاندنی هەڵە، نەبوونی بەڵگەنامە، بەهاکەمکردنەوە یان پۆلێنی هەڵە — سزای کارگێڕییان هەیە کە لەگەڵ ئەو ڕەسمەی لە مەترسیدایە دەگونجێن. حاڵەتە جدییەکان دەتوانن بچنە ناو چوارچێوەی قاچاخ کە تاوانبارییە نەک کارگێڕی.

ئەگەر لەگەڵ بڕیارێکی گومرگی ناکۆک بیت، ماوەیەکی کورت — بەگشتی ١٥ ڕۆژ — بۆ ناڕەزایی لای ئەو بەڕێوەبەرایەتییەی دەریکردووە هەیە، پاشان کێشەکە دەگوازرێتەوە بۆ دادگای باجی. وانە عەمەلییەکە سادەیە: ڕاگەیاندنی دروست زۆر هەرزانترە لە دادگاییکردنی دواتر، و فایلەکە لە سەرەتاوە بۆ بەرگریکردن لە پشکنین دروست دەکەین.

دەکرێت و ناکرێتەکانی مەخلەسکردن